Posted on

“ชาอู่หลง” คำทับศัพท์คุ้นหู ที่คุ้นจนไม่เคยคิดจะแปล

“ชาอู่หลง”

 

ผมได้ยินถึงชื่อของชาชนิดนี้มาหลายต่อหลายครั้งจากหลายต่อหลายคน  ทุกครั้งที่ได้ยินชื่อนี้ผมก็จะรู้สึกได้ถึงน้ำเสียงที่เต็มไปด้วยความชื่นชม เหมือนกับว่าเพียงพูดคำว่า“อู่หลง” ชานั้นๆก็กลายเป็นชาดีมีคุณภาพขึ้นมาโดยอัตโนมัติ

 

แม้กระทั่งชาขวดสำเร็จรูปในร้านสะดวกซื้อก็ยังพยายามแซกคำว่า”ชาอู่หลง”ไว้บนฉลากเพื่อเรียกร้องความสนใจ

 

บางครั้งเมื่อมีคนถามว่าผมชอบดื่มชาประเภทไหน ผมก็อาจจะตอบว่า “ชาอู่หลง” ก็เป็นได้ ซึ่งนั่นก็เป็นเพราะมันคือคำตอบง่ายๆที่ดูดีมีความรู้ เป็นคำตอบที่ไม่ได้กว้างเกินไปเหมือนถ้าผมจะตอบว่า”ชาจีน” แต่ก็ไม่ได้ดูเจาะจงจนเกินไปเหมือนถ้าผมจะตอบว่า “ชาอู่หลงเบอร์ก้านอ่อน เบอร์17”

 

คนไทยส่วนใหญ่ไม่ว่าจะคลั่งไคล้การดื่มชาจีนหรือไม่ก็คงต้องเคยได้ยินชื่อๆนี้ และก็น่าจะต้องเคยได้ชิมรสของมันมาบ้าง ใครๆก็หลงชอบชาชนิดนี้ได้ง่ายๆโดยอาจจะยังไม่รู้ด้วยซ้ำว่ามันคือชาอู่หลง หรือแม้กระทั่งว่า”ชาอู่หลง”ที่ว่ามันมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวยังไง

 

โดยพื้นฐานแล้วชาอู่หลงเป็นชาที่ดื่มง่ายและมีรสชาติที่คนไทยคุ้นเคย ไม่ขมเข้มหรืออ่อนบางจนเกินไป ชาอู่หลงเป็นชนิดของชาโดยการจำแนกด้วยกรรมวิธีการทำชา (ที่เหลืออีก 5 วิธีหลักคือ ชาขาว ชาเขียว ชาเหลือง ชาแดง(ชาดำ) และชาผู่เอ๋อ) ซึ่งก็มีสายพันธุ์ชาบางชนิดที่ถูกพัฒนาขึ้นมาเพื่อให้เหมาะสมกับการใช้กรรมวิธีการทำใบชานี้โดยเฉพาะ

 

ขั้นตอนที่ว่าประกอบไปด้วยการปล่อยให้ใบชาที่ถูกเก็บมาสดๆได้คลายความชื้นสู่อากาศให้แห้งลงในระดับหนึ่ง ซึ่งในระหว่างขั้นตอนการตากนี้ใบชาที่เริ่มแห้งจะถูกกระตุ้นให้ช้ำ (อาจจะด้วยวิธีการเขย่าหรือการนวดมือ) เพื่อให้เอนไซม์ในใบชาถูกปล่อยออกมาช่วยเร่งปฏิกิริยาการหมักกับออกซิเจนในอากาศ ปฏิกิริยานี้แหละคือขั้นตอนที่ทำให้ชาอู่หลงต่างไปจากชาเขียว แต่ก็ไม่ได้ถูกหมักอย่างเต็มตัวถึง100%ซะทีเดียวเหมือนกับชาดำ  การหมักของมันจะถูกหยุดลงด้วยขั้นตอนการใช้ความร้อนคั่วก่อนจะเสร็จสิ้นเป็นชาอู่หลงที่สมบูรณ์

 

แต่พูดมาถึงตอนนี้แล้วผมคิดว่าขั้นตอนใดๆของชาอู่หลงก็ยังไม่สามารถอธิบายได้ว่าคำพูดติดปากว่า”ชาอู่หลง”จริงๆแล้วมามีความหมายอย่างไร ทำไมไม่ว่าชาอู่หลงจะเดินทางไปยังตลาดชาที่ใดในโลกก็ยังคงถูกเรียกด้วยชื่อทับศัพท์คำนี้

 

เคยคิดสงสัยไหมว่าคำ(ที่น่าจะเป็น)ภาษาจีนกลางคำนี้มันเกี่ยวอะไรกับชาที่เราดื่มหรือไม่? อย่างไร?

 

เกร็ดความรู้เล็กๆสำหรับชาอู่หลงในวันนี้ก็คือความหมายที่พ่วงมากับวัฒนธรรมจีนในชื่อชาอู่หลงครับ

 

คำว่า”อู่หลง”มาจากตัวอักษรจีน “烏龍” (และตัวย่อตัว”乌龙”) ที่อ่านออกเสียงว่า “อู-หลง”

“烏/乌” ตัวอักษรแรกมีความหมายว่า สีดำ(ดำเข้มอย่างนกกา)

 

 

“龍/龙” ตัวอักษรที่สองมีความหมายว่า มังกร

 

เมื่อทั้งสองอักษรรวมกันจึงมีความหมายว่า “มังกรดำ” ซึ่งก็อาจจะพอทำให้หลายๆคนเดาได้แล้วว่าชื่อนี้น่าจะมีที่มาที่ไปมาจากลักษณะของใบชาอู่หลง — สีน้ำตาลเข้มเกือบดำมาจากขั้นตอนการคั่ว และรูปร่างขดงอเหมือนตัวมังกรจากขั้นตอนการนวกใบชาจนกลายเป็นเม็ดม้วนงอ

 

เมื่อรู้อย่างแล้วยิ่งมองก็ยิ่งเหมือนครับ ขอบที่เป็นลายหยักของใบชาก็เหมือนเกล็ดมังกร ในขณะที่รูปร่างความยาวของใบชาเมื่อคลายในน้ำ ก็ละม้ายคล้ายกับรูปร่างมังกรในตำนานจีน และนั่นล่ะครับความหมายของคำทับศัพท์คุ้นหูเกี่ยวกับชาที่ทำให้ผมถึงบางอ้อ…